Służy do ochrony zębów przed wybiciem, złamaniem lub ukruszeniem, zapobiegając stykaniu się zębów górnych z dolnymi. Ma postać półokrągłej rynienki zakładanej na górne zęby w przypadku ochraniaczy pojedynczych lub na górne i dolne zęby w przypadku ochraniaczy podwójnych. Ochraniacz zębów jest najczęściej wykonany z tworzywa termoplastycznego umożliwiającego dokładne dopasowanie do zgryzu użytkownika poprzez podgrzanie w gorącej wodzie i ułożenie na zębach.
Sportowcy sięgają po nie, by razie otrzymania silnego ciosu w szczękę zapobiec powstaniu w niej ubytków. Wykorzystywane są nie tylko przez zawodników MMA czy bokserów, ale również m.in. koszykarzy, rugbystów oraz  hokeistów ponieważ w meczach z ich udziałem często dochodzi do zderzeń z przeciwnikami, które mogą zakończyć się w analogiczny sposób, jak w przypadku osób walczących na ringu czy w klatce.
Ochraniacze na zęby dzielą się na trzy podstawowe rodzaje: jednowarstwowe (zabezpieczają tylko górny rząd), podwójne (stanowią osłonę zarówno dla górnego, jak i dolnego rzędu), a także protetyczne (wykonywane na zamówienie).
Każdy z powyższych rodzajów ochraniaczy może występować jako ochraniacz pojedynczy (na górną część szczęki) lub podwójny (na górę i dół czyli wszystkie zęby).   Bezpieczeństwo zapewnić mają odpowiednie materiały i zastosowane technologie  a  komfort – odpowiedni kształt, wzór i idealne dopasowanie do szczęki osoby noszącej.
Ich rola to ;
1.Chronią Twoje zęby
2.Pomagają zapobiegać urazom szczęki i twarzoczaszki.
3.Chronią tkanki miękkie.

Niezależnie od tego czy jesteś zawodnikiem sportów uderzanych takich jak karate, boks  lub muay thai, w którym ten rejon ciała jest stale narażony na urazy, czy jesteś zapaśnikiem i kilka razy w tygodniu chodzisz na treningi (gdzie przypadkowe uderzenie łokciem lub głową może ukruszyć lub wybić ząb) ochraniacze szczęki chronią twoje zdrowie! Ten niewielki element wyposażenia sztuk walki może zapobiec wszelkiego rodzaju kontuzjom, które mogą zatrzymać lub zakończyć twoją kariere zawodniczą.  Może to być nawet różnica polegająca na natychmiastowym powrocie do treningów zamiast wielomiesięcznego wykluczenia z uprawiania sportu bez którego nie możesz przecież żyć!